คลังความรู้ · พื้นฐาน CNC/CAM
ศัพท์พื้นฐาน CNC / CAD / CAM อธิบายสั้น เข้าใจง่าย
CNC คือระบบควบคุมเครื่องจักรด้วยโปรแกรมตัวเลข · CAD คือซอฟต์แวร์ออกแบบชิ้นงาน · CAM คือซอฟต์แวร์แปลงแบบเป็นคำสั่งให้เครื่องผลิตจริง — หน้านี้รวมศัพท์ที่เจอบ่อยที่สุดในงานโรงงานผลิต พร้อมคำอธิบายสั้นๆ ที่ใช้คุยงานได้ทันที
แนวคิดพื้นฐาน
CNC (Computer Numerical Control)
ระบบควบคุมเครื่องจักรด้วยคอมพิวเตอร์ผ่านโปรแกรมตัวเลข (G-code) แทนการควบคุมด้วยมือ
CAD (Computer-Aided Design)
ซอฟต์แวร์ออกแบบชิ้นงาน/แบบจำลอง 2D-3D
CAM (Computer-Aided Manufacturing)
ซอฟต์แวร์สร้าง Toolpath และแปลงเป็น G-code จากแบบ CAD เพื่อสั่งเครื่อง CNC ผลิตชิ้นงานจริง เช่น Mastercam
CMM (Coordinate Measuring Machine)
เครื่องตรวจวัดพิกัดชิ้นงาน ใช้ตรวจสอบว่าชิ้นงานที่ผลิตได้ตรงตามแบบหรือไม่ — ดูระบบวัดและตรวจสอบคุณภาพ
ภาพจาก mastercam.com
G-code และการเขียนโปรแกรม
G-code
ชุดคำสั่งตัวเลขที่ควบคุมการเคลื่อนที่ของเครื่อง CNC เช่น G01 คือเคลื่อนที่เป็นเส้นตรง
M-code
คำสั่งเสริมที่ควบคุมฟังก์ชันเครื่องจักร เช่น เปิด/ปิดสปินเดิล สารหล่อเย็น
Toolpath
ทางเดินมีดที่ซอฟต์แวร์ CAM คำนวณให้ ก่อนแปลงเป็น G-code
Post Processor
ตัวแปลง Toolpath จาก CAM ให้เป็น G-code ที่ตรงกับคอนโทรลเลอร์ของเครื่องแต่ละรุ่น — อ่านฉบับเต็ม
Backplot / Verify
การจำลองการตัดเฉือนบนหน้าจอก่อนส่งเข้าเครื่องจริง — อ่านฉบับเต็ม
พารามิเตอร์การตัดเฉือน
Feed Rate
อัตราความเร็วที่เครื่องมือเคลื่อนที่ตัดเนื้อวัสดุ
Spindle Speed
ความเร็วรอบของสปินเดิล/เครื่องมือตัด
Chip Load
ปริมาณเนื้อวัสดุที่เครื่องมือตัดออกต่อฟันต่อรอบ — ควบคุมให้สม่ำเสมอช่วยยืดอายุเครื่องมือและลดเวลาตัดเฉือน (แนวคิดหลักของ Dynamic Motion ใน Mastercam)
แกนและรูปแบบการตัดเฉือน
Axis (แกน)
ทิศทางการเคลื่อนที่ของเครื่องจักร — X, Y, Z และแกนหมุน A/B/C
3+2 Axis (Indexing)
เครื่อง 5 แกนที่ล็อกตำแหน่งแกนหมุนไว้คงที่ระหว่างตัด เหมาะเป็นจุดเริ่มต้นก่อนขยับไปงาน Simultaneous
Simultaneous 5-axis
เครื่องมือตัดเคลื่อนที่พร้อมกันทั้ง 5 แกนต่อเนื่อง ใช้กับผิวงานซับซ้อนที่ 3 แกนเข้าไม่ถึง เช่น ใบพัด อิมเพลเลอร์
Wire EDM
การตัดชิ้นงานด้วยลวดโดยใช้ประกายไฟฟ้ากัดกร่อนเนื้อวัสดุ ไม่ใช้แรงกล จึงตัดวัสดุแข็งมากได้แม่นยำสูง — ดู Mastercam Wire
Mill-Turn
การผลิตแบบผสมกัด-กลึงในเครื่องเดียว (Multi-tasking machine) — ดู Mastercam Mill-Turn
Nesting
การจัดเรียงชิ้นงานหลายชิ้นบนแผ่นวัสดุให้เสียเศษน้อยที่สุด — ดูงานโลหะแผ่น
ภาพจาก mastercam.com
คุณภาพ การตรวจสอบ และอื่นๆ
GD&T
ระบบกำหนดขนาดและค่าเผื่อทางเรขาคณิตบนแบบวิศวกรรม เพื่อสื่อสารความคลาดเคลื่อนที่ยอมรับได้อย่างชัดเจน
Tolerance (ค่าเผื่อ)
ช่วงความคลาดเคลื่อนที่ยอมรับได้ของขนาดชิ้นงาน
Reverse Engineering
กระบวนการสร้างแบบ CAD จากชิ้นงานจริง มักใช้ร่วมกับเครื่องสแกนหรือ CMM
Jig / Fixture
Jig คืออุปกรณ์นำร่องกำหนดตำแหน่งเครื่องมือ · Fixture คืออุปกรณ์จับยึดชิ้นงานให้อยู่กับที่ระหว่างการผลิต
STEP / IGES / Parasolid
รูปแบบไฟล์ CAD มาตรฐานกลางที่ใช้แลกเปลี่ยนแบบระหว่างโปรแกรมต่างค่าย — อ่านฉบับเต็ม
คำถามที่พบบ่อย
CAD กับ CAM ต่างกันอย่างไร ต้องมีทั้งคู่ไหม
CAD ใช้ออกแบบชิ้นงาน ส่วน CAM ใช้แปลงแบบนั้นเป็นคำสั่งให้เครื่อง CNC ผลิตจริง — โรงงานที่รับแบบจากลูกค้ามาผลิตต้องมี CAM เป็นหลัก ส่วน CAD ใช้เปิด/ซ่อม/ปรับแบบก่อนเข้าเครื่อง ซอฟต์แวร์อย่าง Mastercam รวมทั้งสองส่วนไว้ด้วยกัน
อยากเริ่มเรียน CNC/CAM ควรเริ่มจากตรงไหน
เริ่มจากเข้าใจศัพท์ในหน้านี้ แล้วลองใช้งานจริงด้วย Mastercam Learning Edition ซึ่งฟรีสำหรับผู้เรียนและผู้สนใจ หรือเข้าหลักสูตรอบรมของ CSSS ที่เริ่มจากพื้นฐานจนใช้งานจริง
ศัพท์ที่หาไม่เจอในหน้านี้ ถามใครได้
ส่งคำถามมาที่หน้าติดต่อได้เลย ทีมวิศวกร CSSS ตอบให้ตรงบริบทงานของคุณ และเราจะทยอยเพิ่มศัพท์ในหน้านี้ตามคำถามที่เจอบ่อย
พร้อมลงมือจริงมากกว่าอ่านศัพท์
หลักสูตรอบรมของเราเริ่มจากศูนย์จนเขียนโปรแกรมชิ้นงานจริงได้ สอนโดยทีมวิศวกรที่ติดตั้งและซัพพอร์ตเอง
