คลังความรู้ · พื้นฐาน CNC

Work Offset, Tool Length Offset และการตั้ง Origin

Work Offset (G54–G59) คือค่าที่บอกเครื่อง CNC ว่าจุดศูนย์ของชิ้นงานอยู่ตรงไหนบนโต๊ะเครื่องจริง · Tool Length Offset คือค่าชดเชยความยาวของเครื่องมือแต่ละตัว · Origin คือจุดอ้างอิง (0,0,0) ที่ทุกตำแหน่งในโปรแกรมคำนวณจาก — สามค่านี้ต้องตรงกับของจริงเสมอ ไม่งั้น Toolpath ที่ถูกต้องก็ผลิตงานเสียได้
ช่างกำลังตั้งค่าที่แผงควบคุมเครื่อง CNC ก่อนเริ่มงาน
ภาพจาก mastercam.com

เครื่อง CNC ต้องรู้ว่า “จุดศูนย์” ของชิ้นงานอยู่ตรงไหนบนโต๊ะเครื่องจริง — Work Offset คือค่าที่บอกตำแหน่งจุดศูนย์นั้นเทียบกับจุดอ้างอิงของเครื่อง (Machine Zero)

G54–G59 คืออะไร
ชุดรีจิสเตอร์มาตรฐานสำหรับเก็บค่า Work Offset — คอนโทรลเลอร์ส่วนใหญ่รองรับอย่างน้อย 6 ชุด ตั้งจุดศูนย์ได้หลายชิ้นงานหรือหลาย fixture พร้อมกันโดยไม่ต้องวัดใหม่ทุกครั้ง
ใช้หลายชุดเมื่อไร
เครื่องที่จับชิ้นงานหลายตัวบนโต๊ะเดียว (งาน production) มักใช้ G54, G55, G56 … แยกแต่ละตำแหน่ง

เครื่องมือตัดแต่ละตัวมีความยาวไม่เท่ากัน — Tool Length Offset คือค่าชดเชยความยาวของเครื่องมือแต่ละตัวเทียบกับจุดอ้างอิงที่ตั้งไว้ เพื่อให้เครื่องรู้ตำแหน่งปลายเครื่องมือจริงเมื่อเปลี่ยนเครื่องมือระหว่างโปรแกรม — ระบบวัดเครื่องมืออัตโนมัติ (tool setter) ช่วยตัดความผิดพลาดจากการวัดมือได้ ดูระบบวัดและตรวจสอบคุณภาพ

Origin (จุดกำเนิด) คือจุดอ้างอิง (0,0,0) ที่ใช้คำนวณตำแหน่งทั้งหมดในโปรแกรม — ต้องตั้งให้ตรงกันระหว่างแบบใน CAD/CAM กับตำแหน่งจริงบนชิ้นงานที่จับยึดอยู่บนเครื่อง ถ้าตั้งผิดตำแหน่ง Toolpath ทั้งชุดจะเคลื่อนที่ผิดจากที่ออกแบบไว้ทันที

ฝั่งซอฟต์แวร์: Mastercam ใช้ WCS (Work Coordinate System) กำหนด origin ในไฟล์แบบก่อนสร้าง Toolpath — WCS ในซอฟต์แวร์ต้องตรงกับค่า G54 ฯลฯ ที่ตั้งจริงบนเครื่องเสมอ ความไม่ตรงกันของสองจุดนี้คือสิ่งที่ควรตรวจก่อนส่งงานเข้าเครื่องทุกครั้ง คู่กับการจำลองตรวจชน
เครื่องวัด CMM รุ่น AGILITY จาก Renishaw
ภาพจาก renishaw.com

ตั้งศูนย์ด้วยมือกับใช้โพรบ ต่างกันแค่ไหน

การตั้งด้วยมือ (edge finder, dial gauge) ขึ้นกับฝีมือและใช้เวลา ผลต่างกันไปตามคน — โพรบวัดชิ้นงานทำงานผ่านโปรแกรม ได้ผลเหมือนเดิมทุกครั้งและเร็วกว่า เหมาะโดยเฉพาะงาน lot เล็กที่เปลี่ยนงานบ่อย ดูรายละเอียดที่ระบบวัด Renishaw

งานเสียตำแหน่งเพี้ยนทั้งชุด เริ่มไล่จากตรงไหน

เริ่มจากสามจุดตามลำดับ: WCS ในไฟล์ CAM ตรงกับ G54 ที่ใช้จริงไหม → ค่า Work Offset บนเครื่องวัดจากจุดไหน ตรงกับที่แบบกำหนดไหม → Tool Length Offset ของเครื่องมือที่ใช้อัปเดตล่าสุดหรือยัง

เรื่องพวกนี้มีสอนในหลักสูตรอบรมไหม

มี — การตั้งค่า WCS และการเชื่อมค่ากับเครื่องจริงเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรอบรม Mastercam ตั้งแต่ระดับพื้นฐาน และทีมติดตั้งจะตั้งค่าให้ตรงกับเครื่องของคุณตั้งแต่วันส่งมอบ

อยากให้ทีมช่วยดู setup ของโรงงานคุณ

เล่าให้ฟังว่าโรงงานตั้งงานกันแบบไหนอยู่ ทีมวิศวกร CSSS ช่วยชี้จุดที่ลดเวลาและลดงานเสียได้